Vivi

Pabianice 2012

fot. Jan Brzechwa

Nessi

Kraków 2010

fot. Alojzy Wichura

Clasius Hodowla

Zdrowie

Zdrowie

 

C - zaćma (cataract)
Oznacza zmętnienie soczewki, które powoduje, że jest ona częściowo lub całkowicie nieprzezierna i nie przepuszcza promieni świetlnych w głąb gałki ocznej.

U psów wyróżnia się zaćmę:
- wrodzoną
- starczą
- wtórną
- dziedziczą 

Z zaćmą dziedziczną mamy do czynienia najczęściej. Jest to chorobą przewlekła, rozwijającą się latami a jej dokładne przyczyny nadal nie są znane, mimo wieloletnich badań. Pierwsze objawy choroby mogą pojawić się między 1 a 7 rokiem życia i dotyczyć jednego lub obu oczu. Początkowo jest to punktowe, pojedyncze zmętnienie, zwykle w środkowym polu tylnej części soczewki, które widoczne jest jedynie w badaniu okulistycznym. W tym okresie pies nie ma żadnych problemów z widzeniem i zachowuje się zupełnie normalnie.
U większości psów rozwój choroby zatrzyma się na tym etapie, jednak u niektórych pojawiają się kolejne zmętniałe punkty, aż z czasem dojdzie do zmętnienia całej soczewki i całkowitej ślepoty. Łatwo wtedy zauważyć zmieniony wygląd oka, w którym widać mleczno-białą soczewkę a niekiedy także silnie rozszerzenie źrenicy.

GL - Jaskra (glaucoma) 
Choroba wymagającą szybkiej i skutecznej pomocy, aby zachować zdolność widzenia i dobrostan zwierzęcia. Jako jaskrę określa się wzrost ciśnienia śródocznego powyżej poziomu właściwego dla utrzymania prawidłowej funkcji oka. Ze względu na etiologię 
wyróżniamy dwie postacie jaskry – pierwotną i wtórną.
Do jaskry pierwotnej dochodzi przy wrodzonej dysplazji struktury kąta tęczówkowo - rogówkowego, tzw. goniodysgenezie. Do jaskry wtórnej dochodzi najczęściej w wyniku zmian anatomicznych, jakie powstają w gałce ocznej po przebyciu przez nią choroby pierwotnej. Do diagnostyki jaskry wykorzystuje się tonometrię (palpacyjną, uciskową lub aplanacyjną) oraz gonioskopię. U większości ras psów prawidłowe ciśnienie śródoczne nie powinno przekraczać 25 mm Hg. Jaskra należy do najtrudniejszych chorób w okulistyce weterynaryjnej i niestety często leczenie jej nie jest uwieńczone sukcesem.

Przyczyny pierwotne mogące doprowadzić do jaskry wtórnej to:
• pierwotne zwichnięcie soczewki
• zapalenie błony naczyniowej oka (zrosty)
• nowotwory gałki ocznej
• wylewy krwi śródoczne (krwistek)
• jaskra barwnikowa
• zaćma,
• obrzęk soczewki (np. pozapalny)
• odklejenie siatkówki
• nowotwór siatkówki
• wypadnięcie ciała szklistego
• urazy mechaniczne

PRA - postępująy zanik siatkówki
Jest wspólnym terminem wykorzystanym do opisania szeregu wrodzonych degeneracji siatkówki, które są różne genotypowo, ale podobne fenotypowo. Choroba występuje w obu oczach równolegle. Rozróżniamy następujące formy PRA:

- GPRA – (Generalised Progressive Retinal Atrophy) czyli uogólniony postępujący zanik siatkówki związany z nieprawidłowym rozwojem pręcików i czopków oraz zaburzeniami procesów biochemicznych w nich zachodzącymi. Pierwszym objawem jest ślepota zmierzchowa stopniowo przechodząca w ślepotę całkowitą.

- RPED - (Retinal Pigment Epi-Thelial Dystrophy), czyli dystrofia nabłonka barwnikowego siatkówki, która polega na zwyrodnieniu komórek RPE prowadzącym do utraty prawidłowej funkcji neurosiatkówki. Zmiany te rozpoczynają się w centralnej części siatkówki, dlatego też ta forma określana jest także jako centralny postępujący zanik siatkówki (CPRA - Central Progressive Retinal Atrophy).
Utrata wzroku występuje znacznie wolniej niż przy GPRA i nie cechuje jej początkowa ślepota zmierzchowa. Pies traci widzenie centralne, z zachowaniem widzenia obwodowego.

- PRCD - (Progressive Rod-Cone Degeneration) czyli postępujące zwyrodnienie pręcików i czopków. Ta postać PRA pojawia się u psów w późniejszym okresie, zwykle między czwartym a siódmym rokiem życia i jest przekazywana z rodziców na potomstwo, w sposób autosomalny recesywny - oznacza to, że chore szczenię musi otrzymać po jednej kopii wadliwego genu recesywnego od obojga rodziców. Rodzice będą w tym wypadku bądź nosicielami, bądź zwierzętami chorymi.

Dzięki żmudnej pracy naukowców można już wykonać genetyczny test na prcd u grzywaczy, dzięki temu hodowcy mogą całkowicie wyeliminować prcd z ich hodowli. Test genetyczny można wykonać już nawet u małego szczeniaka a więc na długo przed planowanym rozrodem. Badanie na prcd-PRA wykonuje się w laboratorium Optigen`u (www.optigen.com)
Optigen na swojej stronie internetowej proponuje bardzo ostrożny wariant selekcji hodowlanej: zalecając, aby przynajmniej jeden z rodziców był osobnikiem zdrowym.

Taki dobór hodowlany ma wyeliminować osobniki chore z populacji przy jednoczesnej zgodzie na występowaniu w niej osobników zdrowych, które są nosicielami wadliwego genu.
Inna strategia zakłada łączenie ze sobą tylko osobników zdrowych i niedopuszczanie do hodowli pozostałych (nosicieli i chorych).

PLL - zwichnięcie soczewki
Jest przekazywana z rodziców na potomstwo, w sposób autosomalny recesywny - tak samo jak wyżej wspomniane prcd-PRA - oznacza to, że chore szczenię musi otrzymać po jednej kopii wadliwego genu recesywnego od obojga rodziców. Rodzice będą w tym wypadku bądź nosicielami, bądź zwierzętami chorymi.

Dzięki żmudnej pracy naukowców można już wykonać genetyczny test na PLL u grzywaczy, dzięki temu hodowcy mogą całkowicie wyeliminować PLL z ich hodowli. Test genetyczny można wykonać już nawet u małego szczeniaka a więc na długo przed planowanym rozrodem. Badanie na PLL wykonuje się w laboratorium AHT (http://www.aht.org.uk)
AHT na swojej stronie internetowej proponuje bardzo ostrożny wariant selekcji hodowlanej: zalecając, aby przynajmniej jeden z rodziców był osobnikiem zdrowym.

Taki dobór hodowlany ma wyeliminować osobniki chore z populacji przy jednoczesnej zgodzie na występowaniu w niej osobników zdrowych, które są nosicielami wadliwego genu.
Inna strategia zakłada łączenie ze sobą tylko osobników zdrowych i niedopuszczanie do hodowli pozostałych (nosicieli i chorych).

RD - dysplazja siatkówki
Jest to "odklejanie się" części lub całej siatkówki, co prowadzi nawet do całkowitej ślepoty zwierzęcia. Jest to wrodzona wada siatkówki, która klinicznie objawia się jako pofałdowanie i pojawienie się "rozetek" na siatkówce lub właśnie jej odklejanie. Dziedziczy się ją w sposób dominujący. Ujawnieniu się defektu genetycznego sprzyjają niedobory witaminy A. 


Diagnozę może postawić jedynie badanie oftalmoskopem przez doświadczonego weterynarza. W zależności od stopnia nasilenia zmian chorobowych w siatkówce rozróżnia się trzy postaci kliniczne: łagodną, geograficzną i z rozwarstwieniem siatkówki. Dwie ostatnie postacie prowadzą do ślepoty. Zmiany kliniczne w oczach można zaobserwować już między ósmym a szesnastym tygodniem życia. Dysplazji siatkówki towarzyszą zmiany w oczach tj. zaćma, wynaczynienia, powiększenie lub zmniejszenie gałki ocznej.

EN - entropium - podwinięcie powieki
Jest to podwinięcie się, najczęściej dolnej powieki w stronę gałki ocznej. Powieka podwijając się do środka powoduje, że włosy dotykają rogówki, powodując podrażnienie oka. Zaczyna ono łzawić i boleć. Pies ociera głową o różne przedmioty czy łapy. Po pewnym czasie dochodzi do uszkodzenia rogówki i stan zapalny obejmuje głębsze partie oka. Nie leczone entropium prowadzi do utraty wzroku. Leczenie polega na wycięciu kawałka skóry w powiece i zszyciu jej tak, aby nie dotykała do rogówki. Sposób przenoszenia wady na potomstwo nie jest do końca poznany. Przyjmuje się, że jest ona dziedziczona poligenicznie.

EK - ektropium - wywinięcie powieki
Jest to wywijanie się powieki na zewnątrz. Odstaje ona od oka, co powoduje, ze dostają się do niego zanieczyszczenia i bakterie. Oko nie jest też odpowiednio nawilżane. Prowadzi to do różnego rodzaju infekcji, które powtarzając się, mogą wpływać na jakość widzenia i zdrowie oka. Leczenie polega zazwyczaj na podawaniu preparatów leczniczych w formie kropli.

DIS - dwurzędowość rzęs (distichiasis)
Jest to nieprawidłowy wzrost rzęs, w miejscach w których nie powinny one występować. Stopień nasilenia choroby bywa zmienny; czasem występuje jedynie w postaci pojedynczej rzęsy, nie urażającej gałki ocznej; a czasem pojawia się cały rząd rzęs, silnie drażniących oko. W ostrej formie, przy stałym podrażnianiu gałki ocznej, distichiasis może doprowadzić nawet do ślepoty  (w wyniku wtórnych procesów zapalnych). Leczenie polega na usunięciu (wymrożeniu) niechcianych rzęs. Jest to chorobą dziedziczną, lecz psy mające tą wadę są dopuszczone do hodowli, nie można jednak kojarzyć dwóch osobników z DIS -dopuszcza się natomiast krzyżowanie zdrowego osobnika z chory


LCP (Legg- Clave- Parthesa)
Martwica głowy kości udowej, jest to schorzenie wrodzone. Naczynia krwionośne dostarczające krew do części udowej, w której znajduje się główka kości udowej albo nie istnieją albo są małe i słabo rozwinięte i nie dostarczają wystarczającej ilości krwi do wszystkich komórek.


Prowadzi to do obumierania głowy kości udowej i zaburzenia pracy całego stawu biodrowego. Schorzeniu towarzyszy ogromny ból. Chorobę najprawdopodobniej warunkują czynniki genetyczne, choć nadal trwają badania nad jej przyczynami.
Pierwsze objawy występują zazwyczaj po 4 miesiącu życia. Pies zaczyna kuleć, niechętnie się rusza, oszczędza nogę i piszczy przy jej dotykaniu. Początkowo objawy występują sporadycznie i wraz z rozwojem choroby nasilają się aż pies przestaje używać chorą nogę.

Podczas badania ortopedycznego lekarz stwierdza zazwyczaj bolesność i ograniczoną ruchomość stawu – decydujące zawsze jest jednak zdjęcie RTG bioder, na którym widać typowe dla choroby zmiany.

MIELOPATIA ZWYRODNIENIOWA ( DM)
Choroba powodująca niszczenie rdzenia kręgowego, w wyniku czego dochodzi m.in. do niedowładu mięśni kończyn i tułowia, paraliżu. Choroba ma charakter przewlekły, postępujący i jest obecnie nieuleczalna. Jest również trudna do jednoznacznego zdiagnozowania za życia psa, jej objawy są podobne m.in. do dysplazji biodrowej. Uznawana jest często za odpowiednik występujących u ludzi chorób, a mianowicie stwardnienia zanikowego bocznego (choroba Lou Gehrig's) lub stwardnienia rozsianego (MS). Podejmowane są w związku z tym próby stosowania dla chorych psów diety zalecanej przy takich chorobach u ludzi oraz odpowiedniej terapii ruchowej.

Badanie to jest dostępne dla wszystkich ras, chociaż niektóre z nich są bardziej zagrożone tą chorobą niż inne (np. boxery, ON-y czy welsh corgi). Pocieszające jest to, że u psa DM carrier nigdy nie rozwinie się ta choroba. U DM clear jest to oczywiste że się nie rozwinie.

Zaskakujący dla mnie był wynik Veronicy - jak na razie jedynego rozpoznanego carrier'a w rasie (na 17 psów przebadanych w OFA). Co prawda nigdy nie słyszałam i nigdzie się nie niatknęłam na info żeby grzywacze były dotknięte tą chorobą, ale ponieważ choroba rozwija się w późnym wieku np czasami nawet w 16 roku życia, może być mylona ze zmianami starczymi etc..

Dziedziczenie tej choroby jest bardzo proste - jest przekazywana z rodziców na potomstwo, w sposób autosomalny recesywny